Waar hebben we het hier over?

Het gaat om deze baan:

"Want eerst werd Adam gevormd en daarna Eva. Adam werd ook niet misleid, maar de vrouw, die volledig misleid werd, viel in overtreding, maar zal gered worden door het baren van kinderen, (zoals iedereen,) als ze doorgaan in geloof, liefde en heiliging met gezond verstand."
2Tim 2:13-15

Dus de vrouw is "gered door een kind te baren"? Ik dacht altijd dat mensen alleen gered worden door de genade van God en vanwege het kruis en de opstanding van Christus? Vrouwen zouden een ander mechanisme moeten kennen? Het zou ook mogelijk moeten zijn door het baren van kinderen? Helaas is dit een populaire kortzichtige gedachte "omdat het zo in de Bijbel staat". Hier zie je wat er gebeurt als je alles "letterlijk" interpreteert en je niet afvraagt waar het hier om gaat en wat Paulus bedoelt. Het idee is zo absurd dat velen er enigszins beduusd van blijven staan. Een goed uitgangspunt om een meer gedifferentieerde kijk te promoten. Maar hoe werkt dat?

De eerste opmerking is echter een eenvoudige: er wordt hier geen doctrine in grote lijnen uiteengezet, maar Paulus’ verklaring verschijnt in een ondergeschikte bijzin. Het is daarom niet alleen zinloos om een volledig ontwikkelde doctrine uiteen te zetten, maar het miskent ook dat het eigenlijke onderwerp niet het baren van kinderen of redding van zonde en dood is, maar iets anders.

Het eigenlijke thema begint een paar verzen eerder:

"Ik verordin nu dat de mensen bidden in elke plaats van samenkomst ..."
1Tim 2:8

Paulus heeft het in deze passage niet alleen over vrouwen. De directe context spreekt over gedrag in de gemeenschap en in de maatschappij, met voorbeelden voor zowel mannen als vrouwen. Hier moet rekening mee worden gehouden. We moeten dus niet alleen dit vers bekijken, maar het vers in zijn hele context.

Bevallen

Het "baren van kinderen" (Grieks teknogoneo) wordt één keer door Paulus gebruikt:

"Ik verordin dan dat de jongere (weduwen) trouwen, kinderen baren, huisvrouw zijn, en de overwinnaar geen hand geven om te beschimpen."
1Tim 5:14

Ook hier besluit Paulus iets als eerder in 1Tim 2,8. Op beide plaatsen gaat het om praktische consequenties, zodat de manier van leven "geen aanleiding geeft tot een argument ten gunste van laster". Dit is herkenbaar als Paulus’ bedoeling. 1 Timoteüs 5 gaat ook over het praktische gedrag van het leven. Het onderwerp is niet "kinderen baren", noch verwijst het woord "verlossing" naar iets dat alleen door Gods werk kan worden bereikt. Houd daar aan vast.

Het woord "baren" (Grieks teknogonia) wordt ook maar één keer gebruikt (1 Timoteüs 2:15), in dezelfde brief. Het is dus geen constant thema, maar het wordt wel gebruikt in dezelfde context van 1 Timoteüs.

Beide bijbelpassages noemen "kinderen baren" als voorbeeld van de eigenlijke verklaring. Het is een uitleg, een vergelijking van die tijd. Iedereen begreep dat. Zowel mannen als vrouwen werd opgedragen geen oproer te veroorzaken, geen laster te zaaien. In plaats daarvan werd van zowel mannen als vrouwen verwacht dat ze zich fatsoenlijk gedroegen volgens de normen van hun tijd. Of, met andere woorden: zorg voor je leven, je familie en wat daarmee te maken heeft. Het is een verwijzing naar de moraal die tot uitdrukking kwam in het "baren van kinderen". Met deze normaliteit red je het rustige en onopvallende leven.

Dit gaat dus niet over een wet die bijvoorbeeld zegt: "vrouwen kunnen alleen gered worden door kinderen te baren". Dit is een uitleg in context. Bedenk dat het er niet om gaat dat alle vrouwen kinderen moeten baren (!) om gered te worden. Dat is nogal absurd. Want hoe zit het met vrouwen die geen kinderen kunnen baren, om wat voor reden dan ook? Iedereen die zoiets leert als "vrouwen moeten kinderen baren om gered te kunnen worden" struikelt al snel over zijn eigen inconsistenties, die Gods alomvattende liefde en genade ontkrachten (zoals in hetzelfde hoofdstuk, net ervoor: 1 Timoteüs 2:5-6).

Het baren van kinderen is hier een voorbeeld en niet het eigenlijke onderwerp. Hieruit kan geen lering worden getrokken.

Het eigenlijke doel

In deze passage (1 Timoteüs 2:8-15) beschrijft Paulus algemene situaties in de kerk. Het gaat over de manier van leven en het begrijpen van het leven in het licht van het geloof. Hoe moet je je leven inrichten? Paulus is altijd heel behoudend en voorzichtig als hij beschrijft hoe je jezelf moet organiseren om geen negatieve aandacht te trekken in de gemeenschap en in de maatschappij. Niet vanwege andere mensen, maar zodat je zelf in vrede kunt leven.

"Ik spreek u nu boven alles toe, dat er smekingen, gebeden, voorbeden en dankzeggingen gedaan worden voor alle mensen, voor koningen en allen die gezag hebben, opdat wij een rustig en kalm leven leiden."
1Tim 2:1-2

De reden staat hier: "zodat we een kalm en rustig leven kunnen leiden". Dat is de wens. Hij zegt niet: "zodat we de leringen, ideeën, projecties en eisen van anderen kunnen vervullen". Het gaat hem niet om anderen, maar om het gevolg van zulk gedrag: "een rustige en kalme manier van leven". Paulus ziet noch zichzelf noch anderen in de schijnwerpers staan. Alle gelovigen zijn in de wereld, maar verlangen naar een rustige en stille manier van leven in de wereld.

Een kalme en rustige levensstijl is het doel.

Gids voor geluk

Zoals we net gezien hebben, heeft Paulus een duidelijk doel voor ogen. Bovendien beschrijft hij dat Gods doel overeenkomt met dit doel:

"Want dit is goed en aangenaam in de ogen van God, onze redder, die wil dat alle mensen behouden worden en tot kennis van de waarheid komen."
1Tim 2:3-4

Wat de kerk zoekt en wat God wil zijn nu op één lijn in zijn argumentatie. Paulus verdubbelt zijn betoog als hij vervolgens schrijft:

"Want God is één, en één bemiddelaar tussen God en mensen, de mens Christus Jezus, die zichzelf geeft als losprijs voor allen, als een getuigenis van zijn eigen deadlines, waarvoor ik ben aangesteld als heraut en apostel (ik vertel de waarheid, ik lieg niet), een leraar van de volken in kennis en waarheid."
1Tim 2,5-7

Nu moeten we dit idee verder uitwerken. De apostel doet dit stap voor stap door "te besluiten" (1 Timoteüs 2:8) hoe mannen en vrouwen zich moeten gedragen. Paulus schrijft dan aan Timoteüs (niet aan een kerk!) over hoe hij dit voor zich ziet. Als je het gedeelte 1 Timoteüs 2:8-15 leest, zul je merken dat zijn opmerkingen bedoeld waren om het doel in zijn tijd te bereiken, namelijk dat de gelovigen een rustige en kalme levensstijl zouden leiden. Dat was het doel. Wat Paulus beschrijft is zoiets als een gids voor geluk, met deze kalme en rustige manier van leven in gedachten.

Iedereen in de kerk moet gelijk zijn. Er is al een langer artikel over de speciale situatie in Efeze, waar Timoteüs verblijft:

Het gelinkte artikel legt de speciale situatie in Efeze uit, waar Timoteüs werkt. Het punt is dit: Paulus wil geen redding-door-geboorte doctrine opbouwen, maar een vriend en medewerker advies geven voor zijn speciale taak. Paulus kent de situatie en weet wat nodig is in deze situatie.

Mannen en vrouwen behoren te bidden, de handen opheffend ten gunste, zonder boosheid en zonder te redeneren (1 Timoteüs 2:8-9). Bovendien moeten vrouwen zich bescheiden kleden, wat sommigen blijkbaar niet deden. Bovendien moeten ze zich tooien met goede werken (1 Timoteüs 2:10). Paulus vervangt twee dingen: de verschillen tussen mannen en vrouwen, die in Efeze alomtegenwoordig waren, worden opgeheven en de nadruk op uiterlijkheden wordt verworpen.

Predikte Paulus alleen zoiets als een "gids voor geluk"?

De nadruk op vrouwen in de volgende verzen komt overeen met de nadruk op vrouwen in Efeze en de cultus van de godin Artemis, die in Efeze werd gevierd. Dit is een heel bijzondere context. Paulus spreekt nu over een contrast met de alomtegenwoordige cultus daar wanneer hij verwijst naar de Schriften. Hij verwijst naar Adam en Eva. Dit is een andere basis die in schril contrast staat met de cultus van Artemis in Efeze.

Als je verzen 14 en 15 leest als contrast met de situatie in Efeze, begrijp je hoe Paulus het gewicht van de Artemiscultuur in evenwicht brengt. Er worden hier geen verschillen geïntroduceerd, maar de apostel laat zien dat hoewel vrouwen in Efeze veel voordelen hadden, de Bijbel over iets heel anders spreekt. Merk op dat Paulus niet probeert een ander soort ongelijkheid te introduceren.

Er heerste zoiets als een matriarchaat in Efeze. Dit was ongebruikelijk in die tijd. Rondom en ook in de Bijbel was er zoiets als een patriarchaat. Tegenwoordig worden deze termen ideologisch gekarakteriseerd. Voor Paulus was dit nooit een probleem. Hij was nog steeds maar met één doel bezig, namelijk hoe je een rustig en kalm leven kunt leiden. Daar helpen geen machtsspelletjes bij. Patriarchale noch matriarchale structuren zijn hier nuttig. Gelijkheid in de kerk wordt consequent hooggehouden en onderwezen door Paulus.

Het krijgen van kinderen maakt nu deel uit van de algemene beschrijving van die tijd. Wie zich op zijn eigen gezin concentreert, trekt geen aandacht. Dit redt als het ware van onrust, slecht gedrag en dergelijke. Het is geen absolute uitspraak, geen doctrine over hoe je gered moet worden, maar een pragmatische uitspraak die moet dienen om een kalme en rustige manier van leven te leiden. Het gaat over cultuur, en hoe je cultuur moet respecteren als je rustig en vredig wilt leven. Dit is de verlossing waar Paulus naar verwijst. Het heeft niets te maken met verlossing van zonde en dood.

Algemene informatie

Zodra men zich realiseert dat Paulus hier spreekt over algemene informatie die de kerk zou moeten dienen, verdwijnen de vreemde leerstellingen. Deze passage gaat niet over de geboorte van kinderen ter vervanging van het kruis en de opstanding, en ook niet over verlossing van zonde en dood. Niets van dit alles kan in deze passage worden gevonden.

Het zou je op je hoede moeten maken wanneer iemand een Bijbeltekst citeert zonder context om vervolgens wilde fantasieën te maken over de betekenis ervan. Het is aan te raden om altijd aandacht te besteden aan de tekst in context, zoals hierboven is gedaan.