In het eerste vers van het nieuwe hoofdstuk staat dit:

„Ik moedig jullie nu aan – ik, de gebondene in de Heer, waardig naar de roeping te wandelen waartoe jullie geroepen werden.”
Ef 4:1

Het woord „nu” leidt van de voorgaande hoofdstukken over naar deze regel. Het sluit er ook bij aan. Het is alsof de apostel nu het logische gevolg van zijn uiteenzettingen tot dusver inleidt. Dat vraagt erom onderzocht en misschien ontdekt te worden.

Paulus begint dit hoofdstuk met een verwijzing naar zichzelf. Het gaat niet om de gemeenschappen, niet om mij en ook niet om jou. Eerst zegt hij iets over zichzelf. Terwijl hij het eerste hoofdstuk begon door zich voor te stellen als apostel van Christus Jezus door de wil van God (Ef 1:1), spreekt hij hier over zichzelf als „gebondene in de Heer”. Het gaat hier niet direct om het gezag dat God hem voor zijn taak heeft verleend, maar om zijn huidige positie zoals hij die ziet, en om de houding waarin hij de gelovigen hier aanmoedigt.

Er zijn meer verschillen tussen het begin van het eerste en het vierde hoofdstuk. Hier enkele verschillen naast elkaar:

Nadat Paulus zich in de eerste verzen van de brief heeft voorgesteld, gaat het in het vierde hoofdstuk niet langer om die introductie. Na drie hoofdstukken kennen de lezers hem. Wat in het vierde hoofdstuk begint, heeft een andere klank. Paulus stelt hier geen gezag voorop, maar moedigt de gemeenschappen aan:

„Ik moedig jullie nu aan … waardig naar je roeping te wandelen.”
Ef 4:1

Dit aanmoedigen is geen bevel, maar eerder een uitnodiging om zelf te kiezen „de roeping waardig te wandelen”. De roeping had hij in de eerste drie hoofdstukken uitvoerig uiteengezet. Hij heeft voor het eerst de niet-joodse gelovigen als gelijkwaardig naast de joodse gelovigen geplaatst en duidelijk gemaakt dat wij nu allen „in één Geest toegang tot de Vader” hebben (Ef 2:18). Nu gaat het om het logische gevolg van deze leer. Paulus heeft de roeping benadrukt (Ef 1:18) en leert nu dat men overeenkomstig deze roeping zou moeten wandelen. Dat is een nieuw perspektief.

De levenswandel moet een afspiegeling van de roeping zijn. Zo kan men „de roeping waardig wandelen”. Binnen de brief is er dus een positiewijziging voor Paulus. Eerst verkondigt hij, volgens zijn opdracht, wat de roeping inhoudt. Nu spreekt hij echter vanuit een ander gezichtspunt. Als „gebondene in de Heer” richt hij zich tot de gemeenschappen met een verzoek, namelijk „waardig … te wandelen”. Deze verandering van perspectief zal de volgende hoofdstukken bepalen.

Vereenvoudigd zou je daarom kunnen zeggen dat de hoofdstukken 1 tot 3 „onderwijs” als thema hebben, terwijl de hoofdstukken 4 tot 6 de daarop voortbouwende „praktijk” betreffen. Beide horen in één brief en beide horen bij elkaar. Dat is opmerkelijk, omdat er nogal wat gemeenschappen zijn die een duidelijke nadruk op „leer” leggen, terwijl andere zich bijna uitsluitend op „levenswandel” richten. Die eenzijdigheid is problematisch. Leer zonder levenswandel is „leeg”. En wie praktijk zonder fundament nastreeft, legt eerder de nadruk op religieuze verwachtingen en mist misschien de bevrijdende boodschap erachter.

De apostel nodigt uit om deze levenswandel met een bepaalde grondhouding na te streven. Hij schrijft:

„Ik moedig jullie nu aan – ik, de gebondene in de Heer, waardig naar de roeping te wandelen waartoe jullie geroepen werden, met alle nederigheid en zachtmoedigheid, met geduld elkaar in liefde verdragend.”
Ef 4:1-2

Paulus schrijft dit aan gemeenschappen en bedoelt deze gelovigen binnen hun gemeenschappen. Tegen hen zegt hij dat ze hun levenswandel door nederigheid, zachtmoedigheid en geduld moeten laten bepalen. Dat betekent niet alleen dat niemand boven de ander staat, maar dat allen elkaar met nederigheid en zachtmoedigheid tegemoet treden. Anderen zou men met geduld moeten bejegenen, „elkaar in liefde verdragend”. Geduld is er niet vanzelf. Daarom noemt Paulus het hier. De noodzaak om elkaar met geduld „in liefde” te verdragen, lijkt uit zijn eigen ervaringen voort te komen. Jarenlang heeft hij in gemeenschappen geleefd. Geduld is onmisbaar als je je naaste wilt verdragen.

Misschien kun je het zo zien: een groep mensen heeft tijd nodig om zich op elkaar of op nieuwe ideeën in te laten. Ik heb vele jaren geleden van een voorganger geleerd om dit met beleid toe te passen. Ik was nogal resoluut in mijn uitspraken en kon, als ik de zin ervan inzag, meteen van koers veranderen. Tegelijkertijd zag ik dat anderen zich direct verzetten. Ik leerde hoe belangrijk het is om elkaar ruimte te geven voor groei en aanpassing.

• Hoe verhouden leer en levenswandel zich tot elkaar?
• Wat komt van beide eerst? Waarom?
• Waartoe zou onderwijs moeten leiden?
• Bestaat christen-zijn uit kennis of uit doen?
• Levensruimte en geloofsruimte – hoe verhouden deze begrippen zich tot elkaar?
• Beschrijf authentiek christen-zijn.