In het Nieuwe Testament lezen we verschillende keren over geheimen die bekend worden gemaakt. Zodra ze genoemd worden, zijn ze natuurlijk geen geheimen meer. Tot die tijd waren ze dat echter wel. We lezen hierover vooral bij de apostel Paulus. Paulus schrijft bijvoorbeeld over "zijn evangelie", dat in voorbije eeuwen onbekend was (Rom 16:27). Hierdoor kunnen we begrijpen dat sommige dingen die Paulus schrijft zelfs voor de andere apostelen moeilijk te begrijpen waren (2Pet 3,15-16). Paulus schrijft zelf dat hij zijn evangelie rechtstreeks ontving door de openbaring van Jezus Christus (Gal 1:11-12). Paul maakte geheimen bekend. Dat zou ons niet moeten verbazen.

Geen geheimhouding

Net zoals de Bijbel zich in de loop van vele eeuwen geleidelijk ontwikkelt uit afzonderlijke boeken en brieven, worden sommige ideeën eerst gesuggereerd en pas later gedifferentieerd. Het Protoevangelie in Gen 3,15, bijvoorbeeld, wordt gezien als zo’n benadering.

Andere dingen waren echter onbekend. Alleen wanneer onbekende dingen bekend worden gemaakt, kunnen ze worden herkend. Dit zijn de mysteries waar Paulus over spreekt. Niemand wist ervan. Als er ruchtbaarheid aan wordt gegeven, is dat iets nieuws. Paul onthult verschillende geheimen. Hier, in deze serie over Efeziërs, zullen we verschillende keren over zulke mysteries horen.

Als Paulus het over mysteries heeft, is hij niet geheimzinnig. Het gaat niet over dingen die je niet kunt weten, maar over dingen die gewoon in de publiciteit komen. De apostel verbergt niets, wordt niet vaag in zijn uitspraken, noch lijkt hij mystiek in zijn veronderstellingen, maar maakt juist iets bekend. Dit is zowel sober als groots. Wanneer Paulus over mysteries spreekt, zijn het niet langer mysteries. De geheimen zijn onthuld.

Verschillende geheimen

Paulus spreekt over verschillende mysteries. Hij spreekt over dingen die tot zijn verkondiging onbekend waren. Alleen al in Efeziërs noemt Paulus de term "mysterie" meerdere keren. We komen nu bij de eerste gebeurtenis:

"In alle wijsheid en voorzichtigheid maakt Hij (God) ons het geheim van zijn wil bekend."
Ef 1:9

Dit is het eerste geheim. De apostel vermeldt dit in een ondergeschikte bijzin, die verder moet uitleggen wat er is voorspeld:

"Volgens de rijkdom van Zijn genade, die Hij in ons laat overvloeien (In alle wijsheid en voorzichtigheid maakt Hij ons het geheimenis van Zijn wil bekend …)."
Ef 1:8-9

Wanneer Paulus spreekt over het mysterie van Gods wil, is dat een voorbeeld van de overvloeiende rijkdom van Zijn genade die Hij aan gelovigen toont. De kern van de verklaring ligt in deze genade die op ons van toepassing is. Het wordt alleen uitgelegd aan de hand van het volgende voorbeeld. Dus hoe ervaren we de rijkdom van Gods genade? kunnen we het vragen. Paulus beschrijft het antwoord hierop met de woorden "in alle wijsheid en voorzichtigheid maakt Hij ons het geheimenis van zijn wil bekend". Hoe herkennen we de rijkdom van Gods genade? Bijvoorbeeld door ons te laten herkennen wat God van plan is. Deze woorden bevatten een intimiteit met Gods aard en werk.

Als je "Gods wil" hoort, denken veel mensen eerst aan zichzelf. Ze vragen zich af wat God wil dat ze doen om God welgevallig te zijn. Dit is een goed recept voor wettisch denken en religieus gedrag (vgl. Kol 2:23). Maar als Paulus het heeft over Gods wil, dan gaat het niet over ons, maar over Hem. Dat is een groot verschil. Gods wil gaat over wat Hij wil, welk doel Hij nastreeft, wat Hij in gedachten heeft. Als we deze verzen lezen, staat er niets over de mens. Het gaat over Gods plannen. Het gaat over het doel dat God voor ogen heeft. Paulus laat ons hier in delen.

Het geheim van Zijn wil

Paulus beschrijft het mysterie van Gods wil als volgt:

"In alle wijsheid en voorzichtigheid maakt Hij ons het mysterie van zijn wil bekend,
naar Zijn welbehagen
dat Hij Zich in Hem presenteerde
voor het beheer van de voltooiing van de deadlines,
om het universum in Christus op te wekken:
Zowel in de hemel als op aarde."
Ef 1:8-10

Wat was tot nu toe geheim? Dat God van plan is om alles in Christus op te wekken. Het Griekse woord dat hier wordt gebruikt (Grieks anakephalaio) komt verder alleen voor in Romeinen 13:9, waar staat "Want het gebod ‘Gij zult niet echtbreken, gij zult niet moorden, gij zult niet stelen, gij zult geen valse getuigenis afleggen, gij zult niet begeren’, of enig ander gebod, culmineert in dit woord: ‘Gij zult uw naaste liefhebben als uzelf'". (Rom 13:9).

Als je "alles samenbrengen onder één hoofd in de Christus" zou kunnen vertalen, betekent dit niet "onderdanig maken met geweld", zoals het vaak wordt geïnterpreteerd door hel-liefhebbers. Het gaat niet om mensen, net zo min als het gaat om geloof in Jezus of iets dergelijks. Alleen Gods wil wordt hier bekend gemaakt. Het gaat om Zijn doel. Welk doel heeft God voor ogen? Om alles samen te vatten in Christus, of om alles onder Christus of in Christus te brengen. Dit is Gods wil en geen machteloze wens (vgl. Ef 1:11).

Toen Paulus in Efeziërs 1:3 schreef dat we gezegend zijn in Christus, richtte hij zich tot de gemeente, d.w.z. "alle heiligen die ook in Christus Jezus geloven" (Efeziërs 1:1). Hel-liefhebbers zien gelovigen graag als een speciale groep voor de eeuwigheid, afgescheiden van de ongelovigen van vandaag. Dat is het hele concept van de hel: scheiding maken en behouden. Hier lezen we echter over Gods wil, dat Hij veel betere dingen in gedachten heeft. Het geheim van Zijn wil is om alles naar Christus te leiden.

In de brief aan de Romeinen wordt het woord "naar boven leiden" vertaald als "culmineren", omdat het niet gaat om het uitoefenen van macht, maar om een doel waar iets naartoe leidt. Alle tussenstappen worden weggelaten. Het is alsof je bij een bushalte staat en op het bord leest wat de eindbestemming van de reis is. Dit bord is geen reisbeschrijving, er staat niet op hoeveel haltes er zijn. Je leest alleen over de eindbestemming. Dat wordt ons hier gedemonstreerd.

Wat God wil, doet Hij. Daarom is hij God. Wat wil Hij bereiken? God wil alles samenvatten in Christus. Dat is het doel. Hij bereikt dit niet omdat de mens zo supervroom en meegaand is, maar omdat Hij God is. Het is Zijn wil. Dit wordt ook bevestigd door verschillende andere bijbelse passages. De apostel spreekt hier zelfs over in hetzelfde hoofdstuk:

"(Christus, …) verheven boven alle vorstendom en gezag, macht en heerschappij, ja boven elke naam die genoemd wordt, niet alleen in deze eon maar ook in de komende eon. Hij (God de Christus) maakt alles aan Hem ondergeschikt, aan zijn voeten; en Hij geeft Hem als hoofd over alles aan de geroepen gemeente, die zijn lichaam is, de voltooiing van Hem die het universum in alles voltooit."
Ef 1:20-23

Elke ondergeschiktheid heeft een doel. De gemeente heeft een taak te vervullen. Als collectief lichaam zijn we de voltooiing van Christus, die het universum in alles voltooit. Paulus beschrijft dit niet als een vrome wens van God, waar de mens nog mee moet instemmen, maar als Gods verklaarde wil, die Hij ook zal vervullen (Ef 1,11).

Een buitengewoon uitzicht

Deze passage in Efeziërs is vol vertrouwen, vol duidelijkheid. God heeft een groot doel voor ogen. Hij heeft dit aan ons bekend gemaakt. Het was het geheim van Zijn wil. Maar we kunnen dit vandaag al herkennen. Dit komt overeen met de rijkdom van Zijn genade die vandaag op ons van toepassing is. We krijgen een glimp van Gods doel. Dit is niet alleen genade voor ons, zoals iedereen graag aanneemt, maar ook een vooruitzicht op een effect voor alle andere mensen. Deze rijkdom aan genade die vandaag op ons van toepassing is eindigt niet bij ons. God zelf heeft iets groters in gedachten. Dit was een geheim, maar Paulus maakt het hier bekend.

Wat overloopt is meer dan genoeg. Er is zoveel overvloeiende genade dat onze beker niet alleen figuurlijk gevuld wordt, maar dat deze beker ook overloopt. Genade is groter en meer dan we zelf nodig hebben. De overvloed is zo groot dat op een dag het universum zal worden samengevat in Christus, totdat ook Christus zichzelf ondergeschikt maakt aan God, zodat God alles in allen kan worden (1 Korintiërs 15:25-28).

Paulus onthult een mysterie en laat zien dat Gods doel niet exclusief is voor de kerk van vandaag, maar het hele universum zal omvatten.

Wanneer zal dit plaatsvinden?

Paulus wijst dit doel van God, waar hij over spreekt, ook toe aan een tijd. Paulus schrijft dat God in Christus een doel heeft gekozen "voor de toediening van de volheid van de tijd" (Ef 1:10). Dan zal hij in Christus het universum doen herrijzen. Wat Paulus aankondigt heeft te maken met een speciale tijd aan het einde van alle tijden.

In het derde hoofdstuk van Efeziërs verwijst Paulus opnieuw naar dit mysterie als hij schrijft:

"Daarom ben ik, Paulus, de dienstknecht van Christus Jezus voor u die uit de heidenen bent - want als u gehoord hebt van de toediening van Gods genade die mij voor u gegeven is, aangezien mij door een openbaring het geheimenis bekend is geworden (zoals ik kort tevoren schreef)."
Ef 3:1-3

Paulus ziet geen onmiddellijke vervulling van alle verlangens. Genade is precies iets dat in het spel komt wanneer wensen niet onmiddellijk vervuld worden of zelfs onbereikbaar lijken. Als we zorgvuldig met Paulus meelezen in het eerste hoofdstuk van Efeziërs, kunnen we gemakkelijk herkennen dat elke zegening, elke actie van God gelokaliseerd is als "in Christus". Dit zit niet in ons, maar in Hem.

Logischerwijs voelen of zien we deze zegen niet. Het gaat niet om een zichtbare en onmiddellijke oplossing voor alle wensen en dingen, maar om een spirituele kijk. Als we willen "geloven zoals Paulus", dan moeten we ons erbij neerleggen dat we, net als Paulus, niet alles meteen in vervulling zien gaan. Sommige dingen zijn verborgen in de toekomst. Vertrouwen in God en vertrouwen in Zijn uitspraken leiden het hart naar Gods werk in plaats van naar onze eigen wensen en religieus gedrag.

We zijn gezegend met alle geestelijke zegeningen in Christus (Ef 1:3). Dat is echt. In deze realiteit ervaren we ook de rijkdom van Gods genade en krijgen we inzicht en perspectief op Gods uiteindelijke doel. Dit is ook spiritueel en daarom niet tastbaar, maar daarom niet minder echt. Als je een vooruitblik hebt, kun je vanuit dit perspectief naar je leven kijken.

Gelovigen leven daarom vandaag, in deze wereld, met een nuchter geloof, een vertrouwen in God en door genade. Tegelijkertijd krijgen we een vooruitzicht dat richting geeft aan ons leven, onze gedachten en onze dankbaarheid. Dit is bijzonder waardevol. Vrome frasen helpen niet verder. Misschien kijken wij als leden van een kerk of vrije kerk wel uit naar dit vooruitzicht. Misschien staan we buiten religieuze gemeenschappen en spreken we de "taal van Kanaän" niet. Dat maakt niet uit. De rijkdom is er. Het is voor jou en mij. Wie zal er tegen ons zijn? (Rom 8:31).

Wijsheid en voorzichtigheid

Er staan enkele woorden in deze verzen waar we nog niet naar gekeken hebben. Dit geldt bijvoorbeeld voor de volgende uitdrukking: "In alle wijsheid en voorzichtigheid" maakt God ons het geheim van zijn wil bekend. Wijsheid in combinatie met voorzichtigheid. Dit is de houding waarmee God het mysterie aan ons bekendmaakt. Er zit een bedoeling achter. Het is iets dat wijsheid vereist en met voorzichtigheid wordt verteld. Op welke manier?

In eerste instantie lijkt het logisch in een grotere context, van waaruit wijsheid altijd opereert, maar het lijkt verstandig vanuit pragmatische overwegingen, waarvoor voorzichtigheid pleit. God Zelf staat ons toe om deel te nemen aan Zijn doel en deze grotere context. Genade stopt niet bij ons, maar spoort ons aan om deze grote context te vervullen. Voorzichtigheid beschouwt deze verkondiging als noodzakelijk om genade effectief te laten zijn in onze levens. Het gaat niet alleen om ons en ons geloof. God heeft grotere plannen. Dit kan en moet ons leven bevruchten.

Geloof kan richting geven aan ons begrip: Wat God in gedachten heeft is logisch. Word ruim van hart.