Verticaal of horizontaal?

Een onderwijscultuur heeft een verticale as. De hiërarchie is verticaal en het onderwijs wordt van boven naar beneden gegeven. De doctrine wordt van bovenaf gedefinieerd. Uit deze traditie ontstond ook het onderscheid tussen leken (onder) en predikers (boven). Het zijn de professionals die de toon zetten.

Aan de andere kant is er een cultuur van leren. Er is alleen een platte, horizontale hiërarchie. In een leercultuur is er geen verticale structuur waarin de waarheid van bovenaf wordt aangeleerd, maar een horizontale structuur waarin gemeenschappelijk leren centraal staat. In een lerende cultuur wordt groei naar volwassenheid actief en wederzijds aangemoedigd.

Natuurlijk kunnen en mogen er mengvormen zijn. Op veel plaatsen zal dit al het geval zijn op lokaal niveau. Dit artikel gaat niet over het veroordelen van de een en het hypen van de ander. Ik ben geïnteresseerd in het schetsen van concepten van leren en de daaruit voortvloeiende cultuur van denken en geloven. Ik denk dat dit nuttig is voor een positieve focus op gezonde geloofsculturen.

Volwassenheid

In een gezonde gemeenschap wordt de volwassenheid van alle leden bevorderd. Bij verticale hiërarchieën bestaat het gevaar dat volwassenheid wordt gezien als een klim omhoog in de hiërarchie. In horizontale hiërarchieën kan rijpheid wederzijds aangemoedigd worden en is het niet iets dat geïnitieerd of bemiddeld wordt door een hogere orde.

Groei naar volwassenheid is niet mogelijk zonder onderwijs, maar meer onderwijs betekent niet automatisch meer volwassenheid. Lesgeven wordt niet ontkend of vermeden in horizontale structuren, maar de afhankelijkheid van lesgeven en leraren wordt opengebroken en voorkomen. Volwassen zijn in het geloof vereist volwassenheid, zowel in het geloof als in het leven. Waar dit vandaag al gebeurt, gaan we naar de toekomst, zowel voor het individu als voor de gemeenschap.

Deze paar details vertellen niet het hele verhaal. Maar misschien kunnen we met andere mensen praten over wat voor soort cultuur verder leidt. Je kunt ook nadenken over hoe je afhankelijkheden kunt oplossen en welke ankers je nodig hebt voor je ziel en geest. Er zijn vele vragen die het onderzoeken waard zijn. Je hoeft je niet vast te leggen, maar je kunt wel moedig proberen om eerst te bepalen wat belangrijk is.

Samen reizen

Een kerk of evangelische gemeente zijn is vandaag de dag veeleisend en niet meer zo vanzelfsprekend als 100 jaar geleden. Veel gemeenschappen en kerken ondergaan radicale veranderingen. Het is niet gemakkelijk om het verleden te heroverwegen.

Een evaluatie van de bestaande cultuur is misschien uit noodzaak geboren. Als de gemeenschap bijvoorbeeld niet langer financieel levensvatbaar is, kan dit de aanleiding zijn voor een herbezinning.

Als gemeenten het contact met de realiteit van het leven verliezen en steeds meer mensen kritiek uiten of vertrekken, kun je je afvragen welke prioriteiten tot nu toe zijn gesteld en waarom die blijkbaar niet meer werken. Het kan het startsein zijn voor iets beters.

Je kunt eerst proberen jezelf en je eerdere ontwikkeling te begrijpen. Dat zou de huidige situatie zijn. Vervolgens kun je nadenken over de doelstatus en wat er nodig is om die te bereiken.

Mensen hebben verschillende ervaringen en staan op verschillende manieren open voor evaluatie. Dat maakt er ook deel van uit. Misschien wil niet iedereen verandering. Er zijn echter altijd een paar mensen nodig die samen een nieuwe visie willen bedenken. Dit kan een taak zijn binnen een grotere structuur. Sommigen zullen verandering willen, terwijl anderen tegen elke verandering zullen zijn.

Je kunt misschien proberen de behoeften van de gemeenschap te begrijpen. Verschillende behoeften maken deel uit van de diversiteit van de gemeenschap. Dit is nu het geval en zal ook belangrijk zijn voor de gemeenschap van de toekomst. Menselijke behoeften bestaan onafhankelijk van verticale of horizontale structuren.

Stel je voor dat je nog nooit in een kerk, vrije kerk of religieuze gemeenschap bent geweest. Je weet niets van kerkgebouwen, liturgieën, PowerPoint-presentaties en aanbiddingsgroepen. Wat zou dan belangrijk voor je zijn? Misschien ken je de Schriften en wat lees je daarin? Zijn er suggesties die zeker verder onderzocht moeten worden? Waarom en waarvoor? Is het mogelijk om een richting aan te geven voor alle inspanningen?

Dit soort vragen kan ons helpen om een gemeenschap van de toekomst te visualiseren. Belangrijke elementen kunnen worden uitgefilterd tijdens de dialoog. Netwerken met andere gemeenschappen die al betrokken zijn bij een dergelijke evaluatie kan een grote vooruitziende blik bieden. Dit geldt vooral als dit geen gemeenten van hun eigen kerkgenootschap of Bijbelgroepen met dezelfde opvattingen zijn. Diversiteit is de sleutel.

Verschillen tussen een onderwijscultuur en een leercultuur kunnen worden gebruikt als nuttige wegwijzers.

Verschillen tussen een onderwijscultuur en een leercultuur kunnen worden gebruikt als nuttige wegwijzers.

Kunnen we samen nieuwe horizonten verkennen? Is dit nodig of niet? Waarom bewegen mensen in verschillende richtingen? Wat kenmerkt mijn menselijkheid en wat kan mijn christendom kenmerken?