Onlangs heb ik het woord "verantwoordelijkheid" opgezocht in de Bijbel en ik realiseerde me dat het niet voorkomt. De Bijbel heeft het nergens over "verantwoordelijkheid". Niet zoals we het woord vandaag de dag gebruiken. Maar het Woord niet kennen betekent natuurlijk niet dat de Bijbel daarom onverantwoordelijk is.
Inzet
Vandaag de dag is het woord "verantwoordelijkheid" een integraal onderdeel van onze taal. Mensen kunnen verantwoordelijkheid nemen, vermijden en afstaan. Het lijkt een "ding" dat je kunt oppakken of aan iemand anders kunt doorgeven. Dit soort verantwoordelijkheid uit zich ook in mensen die zich ergens toe verplichten. Deze verbintenis is bedoeld om taken in een gemeenschap te vervullen.
De verbintenis kan vrijwillig of gedwongen zijn. Als je instructies krijgt als vrijwilliger ("Je bent een vrijwilliger!"), is het waarschijnlijker dat je gedwongen wordt. Als iemand besluit om het onderwijs van een kind te sponsoren, is dit waarschijnlijk vrijwillig. Inzet is zelfgekozen verantwoordelijkheid in actie.
Inzet is zelfgekozen verantwoordelijkheid in actie.
De Bijbel spreekt echter niet over verantwoordelijkheid of toewijding. Het zijn woorden van onze tijd, geen uitdrukkingen uit de Bijbel. Ik blijf er echter bij dat de ideeën over verantwoordelijkheid en toewijding heel duidelijk in de Bijbel staan. Hiermee bedoel ik niet dat ik voorstander ben van een doctrine van verantwoordelijkheid, maar je kunt ontdekken hoe verantwoordelijkheid destijds misschien werd uitgedrukt. Andere woorden tonen een ander perspectief.
Defensie
Als je het woord "verantwoordelijkheid" in een vertaling tegenkomt, dan komt de term "verdediging" (Grieks apologia) vaak voor in het Nieuwe Testament. Verantwoordelijkheid is dan de verdediging van een verklaring, veronderstelling of handeling. Je komt ergens voor op en neemt er verantwoordelijkheid voor (Handelingen 22:1). Zo’n verdediging komt overeen met een volwassenheid, niet met een taak.
Rijpheid
Een kind kan nog geen verantwoordelijkheid dragen. Dit gebeurt alleen als het volwassen wordt. Paulus beschrijft een dergelijke ontwikkeling in de volgende passage:
"Maar ik zeg dat zolang de eigenaar van het lot minderjarig is, er geen wezenlijk verschil is tussen hem en een slaaf, ook al is hij meester over alles. Integendeel, hij is onderworpen aan voogden en beheerders tot de tijd die door de vader is vastgesteld."
Gal 4:1-2
Wanneer deze door de vader bepaalde tijd aanbreekt, wordt het kind een zoon. Nu komt verantwoordelijkheid, zoals we dat tegenwoordig noemen. De zoon groeit op en de verantwoordelijkheid wordt als vanzelf op zich genomen. Deze verantwoordelijkheid komt voort uit volwassenheid. In deze context is verantwoordelijkheid geen abstract "ding", maar de staat om "volwassen beslissingen" te nemen zonder voogden en bestuurders. Tot die tijd was het gewoon een oefenterrein met leraren en anderen. Het doel is echter volwassenheid, volwassenheid. Het is de vrijlating in de verantwoordelijke vrijheid van de volwassene.
Minderjarigen (gr. nepios) omvatten zuigelingen en jonge kinderen (Mt 21:16). Paulus trekt ook vergelijkingen met de gelovigen als hij de term als volgt gebruikt:
"Zo kon ik, broeders, niet tot u spreken als tot geestelijk gezinde mensen, maar alleen als tot vleselijk gezinde mensen, als tot kinderen in Christus. Ik gaf u iets te drinken, geen vast voedsel, want u was nog niet in staat om het te ontvangen."
1Cor 3,1-2
Of het nu in deze wereld is of in een spirituele vergelijking: minderjarigen zijn jonge kinderen die nog geen vast voedsel kunnen eten. Maar dat is aan het veranderen. Kinderen worden volwassen en worden volwassen.
Het grote verschil
Dit is het grote verschil met veel christelijke aannames: Verantwoordelijkheid betekent niet dat we bepaalde dingen wel of niet doen, maar dat we opgroeien en volwassen worden. Dit is veel zinvoller en breder beschouwd dan synchronisatie met bepaalde taken. Verantwoordelijkheid komt voort uit een verantwoordelijk begrip van het leven. Met andere woorden, je begint als een volwassene te denken. Dit is van toepassing op ons eigen leven en wordt ook gebruikt als beeld voor spirituele groei.
Vooral in een geloofsgemeenschap moet groei op de eerste plaats komen. Paulus benadrukt dit keer op keer als hij bijvoorbeeld schrijft:
"Volgens de genade die God mij gegeven heeft, leg ik (Paulus) als een wijs ambachtsman het fundament, maar iemand anders bouwt er verder op. Maar laat ieder voorzichtig zijn hoe hij erop bouwt."
1Cor 3,10
"En daarvoor bid ik dat jullie liefde meer en meer mag overvloeien in kennis en alle gevoeligheid, dat jullie mogen onderzoeken wat essentieel is, zodat jullie oprecht en onberispelijk mogen zijn op de dag van Christus."
Fil 1:9-10
We moeten leren herkennen wat essentieel is. Dat is een leerproces. De term "essentieel" in het Grieks is "dia-phero". Het is dat wat duurzaam is. Met andere woorden: Als je opgroeit, ontdek je wat je helpt in het leven en wat niet. Hij leert differentiëren en herkent wat essentieel is.
Dit is de kern van de zaak voor taken in de gemeenschap: zij die nog niet volwassen zijn, kunnen veel dingen niet dragen of begrijpen. Als ze toch gedaan moeten worden, kun je symptomen van volwassenheid zien, maar geen groei. Volwassenen kunnen achter de gecommuniceerde taken van de kerk staan en deze op een verantwoordelijke manier ondersteunen, of ze kunnen dezelfde taken ook op een verantwoordelijke manier afwijzen ten opzichte van zichzelf, God en de kerk. Beide kunnen een uiting zijn van verantwoordelijk gedrag.
Het is problematisch wanneer gemeenschappen zich richten op externe kenmerken. Soms, zoals ik heb ervaren, ontaardt dit in een eis voor kadavergehoorzaamheid van de leden. Je moet je zo of zo gedragen, dit of dat doen, het laten of zelfs geloven. Dit bevordert alleen nivellering, maar is geen echte groei.
Broeikas
Zijn deze uitspraken het laatste woord in wijsheid? Nauwelijks! Dit gaat niet over goed of fout, maar over een gezonde geloofshouding. Je kunt hier dan naar streven. Omdat ik in verschillende kerken ben geweest waar gehoorzaamheid aan de kerkleiding als "juist" en "volwassen" werd bestempeld, ben ik tegenwoordig kritischer. Daar kwamen de eisen die aan de leden werden gesteld voort uit een geïnternaliseerde superioriteit. Ik kan dit echter nog steeds niet verklaren met volwassenheid in de bijbelse zin.
Ik vraag me dus af waar we terecht zouden komen als we eens niet in actionisme zouden vervallen, maar in plaats daarvan door zouden gaan met het opbouwen naar geestelijke volwassenheid. Hoe staan we er een paar jaar later voor? De visie op spirituele groei kan niet worden afgekocht door kortsluiting en kadaverachtige gehoorzaamheid. Verantwoordelijkheid is juist als het correct wordt toegepast en een uitdrukking is van een volwassen geloof.
Dit kan ook vergeleken worden met het verschil tussen de "werken van het vlees" en de "vrucht van de Geest" (Gal 5:19-26). Een daarvan wordt bereikt door arbeid, en niet in de beste zin van het woord. Maar de vrucht van de geest komt automatisch tot bloei in de juiste omstandigheden.
Stel je de gemeente voor als een broeikas. Het heeft weinig zin om de planten te vertellen dat ze "moeten groeien" om verantwoordelijke planten te worden. Dat werkt niet. Hoe kan groei beter worden bereikt?
De planten zullen goed gedijen en het fruit zal op tijd rijpen.
Als de kerk de kas is en de kerkleiding de tuinmannen, dan zorgen zij voor de groei van de planten, voldoende voeding, licht, warmte en andere zaken. De planten zullen goed gedijen en het fruit zal op tijd rijpen.