Hemel en hel zijn ideeën uit de traditie. De ideeën die ze uitdrukken staan niet in de Bijbel. Gelovigen lijden vaak de rest van hun leven onder de gruwelverhalen over de hel. Men denkt dat deze ideeën in de Bijbel staan, maar dit is meer een bewering dan een echte verklaring.

In deze traditionele verhalen is er een wraakzuchtige, genadeloze en onvoorspelbare God die de meerderheid van zijn schepsels in de hel gooit om ze eindeloos te kwellen. Iedereen die lang genoeg naar zulke ideeën moet luisteren raakt gedesoriënteerd. Je leest dit nergens direct in de Bijbel, maar je moet het wel geloven als het "klinkt als dit idee van de hel". Als je in het begin vraagt hoe dit kan, verdwijnen bezwaren en vragen vaak door de druk van de leer en de gemeenschap.

Iedereen die dit heeft meegemaakt, denkt misschien dat de hel het probleem is en de hemel de oplossing.

Het begin

Laten we bij deze bijzonderheid bij het begin beginnen, bij Adam en Eva. Hier ontstond het probleem dat gewoonlijk wordt beschreven als de "zondeval". Er zou hier nog veel meer over gezegd kunnen worden, maar laten we bij het idee blijven dat de hel het probleem is. Werd Adam en Eva in het paradijs de hel als straf voorgehouden als ze van de boom van kennis van goed en kwaad aten?

Natuurlijk niet! Adam en Eva werden bedreigd met sterfelijkheid. In de Elberfelder vertaling staat bijvoorbeeld: "En Jahweh God gebood de man: ‘Van elke boom in de tuin mag je eten wat je wilt, maar van de boom van de kennis van goed en kwaad mag je niet eten, want op de dag dat je daarvan eet, zul je zeker sterven'". (Gen 2:16-17). Als we kijken naar hoe het preciezer vertaald kan worden, luidt de conclusie: "je zult zeker sterven". De mens wordt niet alleen geconfronteerd met de zekerheid van de dood, maar ook met sterfelijkheid. Tot het moment dat de mens uiteindelijk sterft, waarna hij dood is, zal hij "sterven". Dat is onze dagelijkse realiteit.

Als je bijvoorbeeld vraagt waar de Bijbel over gaat, zou je kunnen zeggen dat de Bijbel de menselijke ervaring als uitgangspunt neemt. Dat is helemaal niet vroom, maar nuchter. Deze menselijke ervaring vormt de achtergrond voor het wereldbeeld, Godsbeeld en mensbeeld dat zich in de Bijbel als een doorlopend verhaal ontwikkelt. De sterfelijkheid van de mens, zijn ontoereikendheid en deze andere dingen zijn echte uitdagingen. De oplossing die in de Bijbel wordt beschreven is geen religieus streven, maar een kennismaking met een levende God die door Zijn werken en Zijn doel ons leven vrijmaakt voor Zichzelf. Deze oplossing wordt verlossing genoemd.

Hemel noch hel

Het idee van hemel en hel is een late bloei van de menselijke verbeelding. Adam werd niet bedreigd met de hel en de hemel is niet de oplossing. De Bijbel beschrijft het allemaal heel nuchter. Adam wordt geconfronteerd met sterfelijkheid en dus met de dood. De oplossing voor de dood is leven, niet de hemel.

De Bijbel houdt zich voornamelijk bezig met de dood en de ontoereikendheid van de mens (ook wel zonde of het missen van het doel genoemd). De oplossing voor deze twee dingen is een belangrijk thema in de Bijbel.

• De dood wordt gecompenseerd door overvloeiend leven (opstanding leidt daarheen)
• Het missen van het doel wordt vervangen door het vinden van het doel, of de onrechtvaardigheid van de mens wordt meer dan gecompenseerd door Gods rechtvaardigheid.

Men beseft dat hemel en hel daarin geen rol spelen. Maar als de bijbelse woorden worden vervangen door andere en de geschiedenis van de Bijbel wordt vervangen door alternatieve ideeën, leidt dit onvermijdelijk tot een vertekend beeld. De vervorming van het onderwerp leidt onvermijdelijk tot verkeerde aannames.

Verdieping

Praat met vrienden of familie over de ideeën die je hebt over God en de wereld. Wat zie jij als het probleem van de wereld, van mensen, en wat is de oplossing? Denk hardop na over dingen als "zonde en dood", "hemel en hel", "Gods verwachting en Gods belofte". Hoe werkt dit volgens jouw begrip? Wat is nog onduidelijk? Wat zou onderzocht kunnen worden? Als je deze dingen onderzoekt, kun je sommige van deze gedachten misschien niet onderbouwen, maar gewoon "aannemen". Misschien heb je er nooit eerder over nagedacht. Wat wil je met dit besef doen?