Het gaat over mysteries. De brief aan de Efeziërs gaat specifiek over "het mysterie van Christus". Dit is niet mysterieus, maar geopenbaard. Als Paulus het over mysteries heeft, maakt hij iets bekend. Het gaat om dingen die voorheen onbekend waren, maar nu geopenbaard zijn. Zo zouden we mysteries dus ook kunnen omschrijven: Gloednieuw en ongehoord.

De ontwikkeling in Efeziërs

In Efeziërs lezen we over Paulus als apostel van Christus Jezus door de wil van God. Hij schrijft aan "alle heiligen die ook in Christus Jezus geloven" (Efeziërs 1:1). Hij begint meteen te spreken over de geestelijke zegen die we in Christus hebben ontvangen (Ef 1:3). Dit is de opmaat tot de brief.

• Hoofdstuk 1
  In het eerste hoofdstuk laat de apostel zien hoe gezegend we zijn in Christus. Dit is niet zichtbaar, maar herkenbaar in geloof. Dit is de verkondiging die weerklinkt in ons leven. We herkennen dan Gods werk in Christus en weten dat we op die plaats gezegend zijn.
• Hoofdstuk 2
  In het tweede hoofdstuk beschrijft Paulus de twee groepen in de gemeente, namelijk gelovigen uit zowel het Joodse volk als uit de andere volken. Deze groepering was al nieuw, omdat iedereen die bij de God van Israël wilde horen zich voor deze tijd als proseliet tot het volk Israël had moeten wenden. Dit gebeurt echter niet bij Paulus. Er is iets nieuws in deze brief, de openbaring van een geheim dat noch Jezus in de evangeliën noch de twaalf apostelen in de rest van het Testament vermeldden. Het nieuwe heeft specifiek betrekking op gelovigen uit de volken, die tot dan toe geen eigen status hadden bij de God van Israël. Paulus verduidelijkt dit nu en schrijft: "Hij maakt ons samen levend in Christus (in genade bent u gered), Hij wekt ons samen op en zet ons samen neer te midden van de hemelingen in Christus Jezus … Bedenk daarom dat u uit de heidenen ooit naar het vlees onbesneden werd genoemd door de zogenaamde besnijdenis …" ( Ef 2:6-11 ). (Ef 2:6-11). Geen proselitisme, maar de gelovigen in het land staan samen en op gelijke voet met de Joodse gelovigen in de gemeente.
• Hoofdstuk 3
  De openbaring betreft dus de openbaring van nieuwe dingen voor de gelovigen uit de heidenen. Daarom begint Paulus ook het derde hoofdstuk met de woorden: "Daarom ben ik, Paulus, de dienstknecht van Christus Jezus voor u die uit de heidenen bent - want als u gehoord hebt van de toediening van Gods genade die mij voor u gegeven is, aangezien mij door een openbaring het geheimenis bekend is gemaakt (zoals ik kort tevoren schreef, waardoor u, als u leest, kunt begrijpen wat ik begrijp van het geheimenis van de Christus, dat in andere geslachten niet bekend is gemaakt aan de mensenzonen, zoals het nu geopenbaard is aan zijn heilige apostelen en profeten." ( Ef 3:1-5 ). (Ef 3:1-5). Paulus, als apostel voor de naties, kwam naar de naties met een speciale boodschap van genade die hem was toevertrouwd. Deze boodschap heeft niet alleen genade als inhoud, maar spreekt ook over het mysterie van Christus. Dit is de vereniging van alle gelovigen binnen de kerk. Stap voor stap leidt de brief ons daarheen. Het is allemaal gloednieuw. Hoe heeft deze boodschap de eerste lezers geraakt?

In de geest

Net zoals Paulus de brief aan de Efeziërs schreef met de nadruk op geestelijke zegening en rijkdom in Christus, komt hij hier nu op terug en beschrijft hij het mysterie van Christus als volgt:

"In de geest zijn zij uit de naties

• • gezamenlijke kavelhouder en één
  • gemeenschappelijk orgaan en
  • deelgenoten van de belofte in Christus Jezus."

Ef 3:6

Samen met de Joodse gelovigen, zoals blijkt uit de vorige tekst. Paulus richt zich hier tot de gemeenten en erkent twee groepen (Joden en niet-Joden) die nu op hetzelfde niveau staan. Ze zijn gezamenlijke lothouders, een gezamenlijk lichaam en gezamenlijke deelgenoten van de belofte in Christus Jezus. Het is veelzeggend dat dit alles "in de Geest" is.

Deze boodschap was nieuw in het licht van de eerder bekende mogelijkheden (proselitisme) en verhelderend in het licht van het gebrek aan duidelijkheid in de kerken die Paulus stichtte. Dubbelzinnigheid? Tot dan toe maakten de gelovigen in de volken deel uit van de kerken, maar er waren ook voortdurend vragen over de betekenis van de Torah en het houden van de geboden en verboden. Logischerwijs was dit bekend terrein voor de Joodse gelovigen. Mogelijk hebben ze hier voordelen aan ontleend; de geschillen komen terug in de kerkbrieven. Paulus liet de voordelen van afstamming bewust weg en verwees alleen naar Christus. Dit was een afwijking van het vertrouwde en een vernieuwing in de uitgangssituatie.

Deze geestelijke realiteit was niet afhankelijk van sociale normen of afkomst. Er zijn geen voordelen voor Joden vanwege hun afkomst en geen nadelen voor gelovigen in de volken vanwege hun afkomst. Beide groepen in de kerk maken deel uit van hetzelfde lichaam en welke zegeningen en status ze ook hebben, ze gelden voor beide groepen. Het is de gelijkschakeling van alle gelovigen in de kerk, ongeacht sociale status, geslacht of afkomst.

Het mysterie van Christus

Paulus noemt dit "het mysterie van Christus". Dit klinkt bijna alsof er ook "het bekende van Christus" is. Laten we hier even over nadenken. Veel dingen waren bekend: we lezen over Jezus in de evangeliën. De twaalf apostelen in Jeruzalem bouwen een kerk. We zouden dit kunnen herkennen als het bekende van Christus. Het ging over de verwachtingen van Israël, de erkende Messias en de beloften van een messiaans koninkrijk. Toch waren er nog onbekende dingen. Noch Jezus, noch de twaalf apostelen spraken hierover. Alleen Paulus sprak over het mysterie van Christus.

Dit mysterie werd onthuld, namelijk bekend gemaakt, en het gaf de kerk die Paulus opriep een nieuwe innerlijke helderheid. Er werd een knoop doorgehakt. Er was een nieuwe richting. Het mysterie van Christus is de geestelijke harmonisatie van Joden en niet-Joden binnen de kerk, ook al waren er nog steeds verschillen buiten de kerk. Denk bijvoorbeeld aan de zelfbeoordeling van Paulus in Fil 3:4-7, die goed onderscheid kan maken tussen afkomst en geestelijke werkelijkheid.

De impact van deze uitspraken is enorm. Het huidige begrip van de kerk als een "kerk uit alle volken", waarin "alle mensen gelijkwaardig gewaardeerd en samen gezegend worden" bestond niet in deze helderheid vóór de brief aan de Efeziërs. Met andere woorden, de ontwikkeling van de kerk van vandaag begon met de brief aan de Efeziërs. Toen deze brief verscheen, was hij gloednieuw en ongehoord.