Gedreven door emoties?

Met dit argument leiden de liefhebbers van de hel van bijbelse argumenten af, die door tegenstanders van een doctrine over de hel worden aangehaald. Men leidt af door emoties als oorzaak aan te wijzen. Wat is er mis mee?

Het is een goedkoop argument dat net zo makkelijk omgekeerd kan worden toegepast op hel-liefhebbers. Laten we dit hier proberen zodat de absurditeit van dergelijke overwegingen kan worden aangetoond. Je zou het als volgt kunnen parafraseren:

"Onzekerheid en zelfingenomen gedrag leiden ertoe dat sommige mensen het beeld creëren van een genadeloze God die precies doet waar ze zelf geen antwoord op hebben: Het onrecht dat zij ervaren van mensen wordt wreed beantwoord door God zelf. God, niet de mens, heeft hiervoor een hel uitgevonden. De hele verdeling in "gelovigen" en "ongelovigen" verbergt slechts hun eigen geschiedenis, die hier op een vrome manier wordt misbruikt. Deze zelfgeschapen god veroordeelt de overgrote meerderheid van de mensen tot eeuwige kwelling. Deze devaluatie en veroordeling van andere mensen onder goddelijke voorwendselen komt de hellepriesters goed uit en lijkt hun eigenwaarde te versterken, wat ik interpreteer als een duidelijk teken van onzekerheid. Men verlangt, misschien zelf ooit getraumatiseerd, naar compenserende gerechtigheid. Het is gewoon wishful thinking. Dit miskent dat Christus het antwoord is op menselijk onrecht, niet het geloof van individuele mensen."

Ik heb de aard van het argument nu omgekeerd. Is het nuttig om zo te denken? Nee. Het zijn valse argumenten, zelfs als ze toevallig ooit eens waar zijn. Ze zijn niet authentiek omdat ze niets te maken hebben met de zaak waar het om gaat. Ook is mijn inschatting van emoties, zoals hierboven geschetst, gebaseerd op mogelijkheden, maar het heeft niets te maken met de realiteit van veel hel-liefhebbers die ik heb gesproken. Ik zou ze net zo fout beschuldigen van zoiets als de leraren van een hel dat doen met hun argument van “wishful thinking en emotie”.

De echte beschuldiging van hel-liefhebbers is dat mensen ervan beschuldigd worden alleen op emoties te vertrouwen en de Bijbel niet serieus te nemen. Dit is echter aantoonbaar niet het geval. Deze beschuldiging gaat voorbij aan het feit dat er goede Bijbelse argumenten zijn tegen de hel en vóór alverzoening. Dat is geen mening, maar een constatering. Beide kanten verwijzen naar de Bijbel en beide kanten worden vaak “getriggerd” door de andere kant, waardoor ze elkaar in de haren vliegen.

Ik vind dat onnodig en geen goed getuigenis.

Waarom emoties tellen als rechtvaardiging

Wensdenken is verkeerd omdat God niet gericht is op onze wensen. Dat is natuurlijk correct. Maar handelen we op basis van emoties en cultiveren we wensdenken wanneer we naar de Bijbel verwijzen? Dat zou logisch zijn, maar wordt niet als zodanig erkend. De doctrine van de hel is als volgt: je mag er geen vraagtekens bij zetten en iedereen die er vraagtekens bij zet is waarschijnlijk een ketter.

Liefhebbers van een hel, die stellig beweren dat hun standpunten in de Bijbel staan, staan meestal niet toe, dat je met bijbelse argumenten reageert. Zodra je de hel weerlegt, breng je het geloofsbegrip van deze mensen aan het wankelen. Dat wordt niet gewaardeerd. Daarom reageren ze met dreigementen of met de bewering dat het allemaal maar emotioneel wishful thinking is.

Gods emoties

Menselijke eigenschappen, waaronder emoties, worden aan God toegeschreven (zoals woede, Num 22:22; pijn, Gen 6:5; liefde, Johannes 5:42). Dit zijn stijlfiguren die bedoeld zijn om een eigenschap van God te beschrijven. Menselijke eigenschappen worden toegeschreven aan God (Grieks: anthropopatheia. In het boek Figures of Speech used in the Bible, van E.W. Bullinger, staat een analyse en opsomming van vele varianten vanaf pagina 871). Zulke stijlfiguren maken God begrijpelijker voor ons. Er is echter één groot verschil: nergens wordt God zelf beschreven als beheerst door emoties, zoals dat bij ons mensen kan gebeuren.

Je kunt je afvragen of God blijft hangen in negatieve emoties? Dit wordt tegengesproken in Michah en andere boeken. Er is hoop, heel anders dan wat hel-liefhebbers prediken. We lezen zoiets als:

“Wie is een God zoals U, die ongerechtigheid vergeeft en de overtreding van het overblijfsel van zijn erfdeel over het hoofd ziet? Hij bewaart zijn toorn niet voor eeuwig, want Hij houdt van goedertierenheid.”
Micha 7:18

Menselijke emoties en de Bijbel

Het is normaal dat iemand gevoelens heeft. Het is ook normaal om gevoelens mee te nemen in je overwegingen. Je kunt echter besluiten om je niet alleen door je gevoelens te laten bepalen. Dat zou nuchter zijn en blijkt vaak nuttig. Ik pleit altijd voor een nuchtere houding.

Bij het verhelderen van theologische vragen kun je bijvoorbeeld besluiten om gewetensvol met de tekst van de Bijbel om te gaan en je niet alleen door gevoelens te laten bepalen. Dat is de situatie waar we hier mee te maken hebben. Laten we nu de emoties wat meer onder de loep nemen.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen dat de hel “als onrechtvaardig wordt ervaren”. Misschien komt dat voort uit de manier waarop we ons vandaag voelen. Dit is hoe sommige hel-liefhebbers het zich voorstellen. Ze geloven dan dat dit gevoel bij deze tijd hoort, maar dat de Bijbel eeuwigheidswaarde heeft en daarom hoger gewaardeerd moet worden. Op deze manier wordt emotie gedevalueerd en de eigen leer als beter gezien. Ik beschouw dergelijke conclusies als pogingen tot manipulatie.

Maar er zijn andere manieren om ermee om te gaan.

De harteloze God

Laten we de vraag nog eens stellen: “Ik vind de hel onrechtvaardig omdat ik die niet kan verzoenen met het beeld van een liefhebbende God”. De voorstanders van de hel reageren vaak met een beetje empathie. Zoals dit: Men begrijpt de reactie, maar helaas is er niet alleen Gods liefde, maar ook Gods rechtvaardigheid. Vervolgens wordt gesuggereerd dat Gods liefde op een dag zal worden ingehaald of vervangen door Gods rechtvaardigheid als mensen “zich niet willen bekeren” en “Gods liefde afwijzen”. De verantwoordelijkheid wordt opzettelijk verschoven van de Schepper naar de schepping. Op deze manier wordt God bevrijd van de schande van de hel en wordt de mens de schepper van zijn toekomst. De “last van de eeuwigheid” rust nu op de mensen. Een dergelijke conclusie maakt deel uit van het basisrepertoire van hel-predikers. Deze rechtvaardiging is bedoeld om uitleg te geven en emoties te kalmeren.

Persoonlijk vind ik het schandalig dat mensen tevreden zijn met zo’n antwoord. De onrechtvaardigheid van de hel wordt niet ontkracht door het feit dat God vanaf dag X niet meer liefheeft, maar de tegenstrijdigheden worden juist alleen maar bevestigd. God heeft zogenaamd een afloopdatum voor Zijn liefde, waarna Hij genadeloos toeslaat. Dit heeft niets meer te maken met een God van liefde. Liefhebbers van de hel proberen deze indruk natuurlijk te bagatelliseren. Ik heb veel excuses hiervoor gehoord, maar ik heb er nog nooit een bijbelse rechtvaardiging voor gelezen. Dergelijke argumenten lijken mij het toppunt van onbeschaamdheid.

Het probleem wordt van de liefde Gods naar de rechtvaardigheid Gods verschoven. Iedereen zou hier aandacht aan moeten besteden. Het is een truc, want dit kan niet uit de Bijbel worden afgeleid. Twee dingen, liefde en gerechtigheid, zijn hier met elkaar verbonden op een manier die niet in de Bijbel voorkomt. Hier moeten we beginnen en ons afvragen of Gods rechtvaardigheid bereikt kan worden door eindeloze straffen en kastijdingen? Hoe bereik je je bestemming als je eindeloos aan het reizen bent? Conclusie: Als je eenmaal afstand hebt genomen van de bijbelse verklaringen, zal het moeilijk zijn om terug te keren naar de Bijbel.

Is Gods wil wishful thinking?

De apostel Paulus schrijft aan Timoteüs:

“God, onze Redder, die wil dat alle mensen gered worden en tot kennis van de waarheid komen.”
1Tim 2:4

Wat wil God? Hij wil dat alle mensen gered worden en de waarheid leren kennen. Je zou denken dat dit heel duidelijk Gods bedoeling weergeeft en wie heeft God ooit tegengesproken? Dat zou je kunnen denken. Maar ze hielden geen rekening met liefhebbers van een hel. Vooral bij verkondigers van een hel zul je vaak lezen dat deze wil van God slechts wishful thinking is.

Het is dus verbazingwekkend dat de hellevaarders God zelfs beschuldigen van wishful thinking. Hier worden vrome woorden gebruikt om het volgende punt te maken: God wil alle mensen redden, maar dat is slechts de bedoeling. Redding kan alleen worden gerealiseerd als mensen het willen. De wil van de mens lijkt almachtig. De wil van God is slechts wishful thinking. God denkt, maar de mens stuurt. Wat een vreemde wereld bewonen de aanhangers van een hel toch.

Aan de andere kant is het heel duidelijk hoe het werkt. Een God die dit predikaat verdient, doet gewoon wat Hij wil. Niets meer, niets minder. Daarom schrijft Paulus over deze God:

God, die “alles tot stand brengt naar de raad van zijn wil”.
Ef 1:11

En Salomo heeft zijn begrip al als volgt vastgelegd:

“Het hart van de mens bedenkt zijn weg, maar Jahweh leidt zijn stappen.”
Spr 16:9

De mens denkt, maar God leidt. Dit is het begrip van God dat door hel-liefhebbers op zijn kop wordt gezet. De Bijbel is heel duidelijk dat God bepaalt, niet de mens. Dat maakt ons nog geen marionetten. Er wordt echter benadrukt dat God zelf het laatste woord heeft en de uitkomst van alle dingen bepaalt (Rom 11:33-36; 1 Kor 15:28).

Dit is geen wens, maar een duidelijk gemaakt doel. Dat vind ik geloofwaardig. Het geeft me veel ruimte en vertrouwen. Dit is geen emotionele rechtvaardiging voor alle verzoening. Ik rechtvaardig de alverzoening met Kolossenzen 1:20, want dat is precies wat er staat. Het gevolg van mijn vertrouwen in zulke uitspraken is echter dat ik de toekomst met dankbaarheid en vertrouwen, dus vol goede emoties, tegemoet kan zien.