Voor een aanhanger van de hel lijkt het ondenkbaar dat God het doel zou bereiken. Volgens de doctrine van de hel bereikt God het doel niet. De gevolgen van deze leer voor het beeld van God zijn catastrofaal. Logischerwijs heeft dit begrip een impact op de rest van je leven. Maar wat gebeurt er eigenlijk als de hel wordt ontmaskerd als on-Bijbels en er in plaats daarvan wordt gewezen op een alverzoening? Welk effect heeft het idee van "alverzoening" op ons begrip van geloof en ons beeld van God?
De absurditeit van een hel wordt vaak erkend. Maar degenen die vast overtuigd zijn van een hel vegen dergelijke zorgen vaak van tafel door te beweren dat "de hel in de Bijbel wordt onderwezen". Dit is een van de redenen waarom de doctrine van de hel in detail wordt besproken op deze website, zodat dergelijke argumenten kunnen worden weerlegd door een directe vergelijking met de Bijbel. De middeleeuwse hel bestaat niet in de Bijbel.
Het is zorgwekkend als mensen het geloof in de hel zien als een essentieel onderdeel van het christen-zijn. Rechtgelovigheid wordt vaak bewezen door "geloof in de hel". Een dreigende boodschap dient een verkeerd begrepen orthodoxie door iedereen te bedreigen die niet gelooft zoals je de dingen zelf ziet. Maar wie alles van de mens afhankelijk maakt, negeert God. Zij die in een hel geloven hebben een zwakke God die naar verlossing verlangt, maar deze niet kan bewerkstelligen. Tegelijkertijd krijgt de mens een bovennatuurlijke, goddelijke wilsvrijheid, wat betekent dat de mens "voor Jezus moet kiezen" om gered te worden. Denk maar aan het "bekeringsverhaal" van Saul om dit idee direct als absurd af te doen (Handelingen 9).
Een positieve uitkomst in de wereldgeschiedenis
Het lijkt ketters om te geloven in een positieve afloop van de wereldgeschiedenis. Een doctrine van de hel, het bastion van een veronderstelde orthodoxie, schetst slechts een negatieve uitkomst van de wereldgeschiedenis en wil ons doen geloven dat een God van liefde tegelijkertijd miljarden mensen voor eeuwig kan kwellen. De dissonantie die hierdoor ontstaat, is iets wat geen enkel normaal mens kan verdragen. Je zou op zijn minst aangemoedigd moeten worden om de doctrine van de hel concreet te onderzoeken op basis van de Bijbel.
God heeft een doel voor ogen. Veel mensen zijn er niet mee bekend. Zij kennen deze visie niet omdat ze overschaduwd wordt door de doctrine van de hel. Alles wat niet overeenkomt met de hel wordt verworpen, gehekeld en verzwegen. Het doel van God wordt echter duidelijk door Paulus aangegeven: God zal op een dag "alles in allen" zijn (1 Korinthiërs 15:28). Hij zal niet "iets zijn in enkelen", zoals de doctrine van de hel zegt, of "alles zijn in hen die niet gered worden", zoals de doctrine van de vernietiging het interpreteert. God zal "alles in allen zijn", wat in de context alle mensen betreft, die van Adam afstammen (1 Korinthiërs 15:20-28). Deze uitkomst van alle dingen is positief en heel anders dan de doctrine van de hel.
Het grote verschil
Het belangrijkste verschil tussen een doctrine van de hel en een alverzoening ligt in het begrip van God. In de doctrine van de hel hangt alles af van de persoon. Deze leer is antropocentrisch, omdat de focus niet op God ligt, maar op de persoon die gered wordt door "zijn" geloof. Alverzoening daarentegen spreekt van een doel van God dat Hij ook door Christus bereikt. Alle verzoening is christocentrisch in haar begrip. Ik ken geen doctrine die meer christocentrisch is dan een alverzoening. Het wordt hier onderwezen:
"Opdat Hij (Christus) in alle dingen de eerste zou zijn, daar het alle volmaaktheden (God) behaagt in Hem (Christus) te wonen en door Hem (Christus) het heelal met Zichzelf te verzoenen, vrede makend door het bloed van Zijn (Christus’) kruis, hetzij op aarde, hetzij in de hemelen."
Col 1:18-20
Verschillende leringen hebben logischerwijs een verschillende impact op het dagelijks leven. Zij die niet geloven zullen zich niets aantrekken van wat de Bijbel zegt over de uitkomst van deze wereld. De doctrine geeft daarom eerst vorm aan het leven van gelovigen in het hier-en-nu. Dit effect is duister en verontrustend voor de leer van de hel. Zij die in de hel geloven bevinden zich in een constant conflict tussen de liefde van God en het onuitsprekelijke lijden dat diezelfde God de meeste mensen voor eeuwig zal aandoen. De discrepantie kon niet groter zijn.
Degenen die uitgaan van een positieve uitkomst van de wereldgeschiedenis hebben daarentegen een heel andere kijk. Dit vooruitzicht is positief omdat het niet afhankelijk is van de mens, maar spreekt van Gods eigen werk, een “blijde boodschap”. Je kunt op een meer ontspannen manier geloven omdat geloof vertrouwen is in Gods werk en je een idee hebt van Zijn doel.
Geloof met vertrouwen
Als Paulus getuigt dat God een Redder is van alle mensen, vooral van gelovigen, voegt hij eraan toe dat dit in de kerk moet worden onderwezen (1 Timoteüs 4:9-11). Er valt niets verkeerd te begrijpen. Zulke en soortgelijke bijbelpassages zijn positief in hun begrip. Als je in een positieve uitkomst gelooft, betekent dit op geen enkele manier dat je een oordeel, Jezus of het kruis en de opstanding negeert. Integendeel. Zoals al blijkt uit de verzen die hierboven zijn geciteerd, vindt de terugkeer van alle dingen naar God juist plaats op basis van het oordeel en Gods eigen gerechtigheid, door Jezus, het kruis en de opstanding. Ik heb vandaag vertrouwen in mijn geloof omdat het niet van mij of van iemand anders afhangt of God zijn doel bereikt. Ik vertrouw erop dat Hij Zijn doel zal bereiken.
Hier zijn enkele bijbelse passages die vaak worden geciteerd, maar die nergens op slaan als ze worden geciteerd tegen de achtergrond van een doctrine over de hel.
Jesaja schrijft bijvoorbeeld:
"Want gelijk de regen en de sneeuw van de hemel nederdalen en niet wederkeren, zo drenken zij de aarde, bevruchten haar en doen haar uitspruiten, gevende zaad aan de zaaier en brood aan de eter: Zo zal ook mijn woord zijn, dat uit mijn mond uitgaat; het zal niet ledig tot mij wederkeren, maar het zal volbrengen wat mij behaagt, en het zal voorspoedig zijn in hetgeen waartoe ik het gezonden heb."
(Jesaja 55:10-11)
Iedereen die uitgaat van een hel moet onvermijdelijk het feit corrigeren dat, in tegenstelling tot de uitspraak van Jesaja, veel woorden inderdaad "leeg naar God terugkeren". Want wie niet gelooft, valt uit de boot. Maar omdat ik Gods doel ken en erop vertrouw dat Hij Zijn doel zal bereiken, zal geen enkel woord leeg naar God terugkeren, maar precies datgene vervullen wat belangrijk is en bereiken waarvoor het is gezonden. Want alles is uit Hem, door Hem en tot Hem (Rom 11:36).
Als ik denk dat de hel en eeuwige verdoemenis in de Bijbel worden onderwezen, dan is dat zelfs kenmerkend voor vertalingen:
"Wie zijn leven probeert te redden zal het verliezen, en wie het verliest, zal het behouden."
Lucas 17:33
Het woord dat hier vertaald wordt als "leven" is letterlijk "ziel". Jezus raadt daarom aan om je ziel te verliezen (verloren te laten gaan) zodat ze gevonden kan worden. Volgens de traditionele ideeën past dit niet, omdat zij die verloren zijn, die hun ziel verloren hebben, niet gered kunnen worden. Hij is voorbestemd voor de hel. Een verbazingwekkende uitspraak van Jezus? Het is duidelijk dat de "ziel" hier iets heel anders betekent dan wat de traditie heeft geïnterpreteerd als “leven” op basis van een doctrine over de hel.
Zodra de dood wordt afgedaan als de laatste vijand (1 Korinthiërs 15:26) of het oordeel voor de Grote Witte Troon het laatste oordeel is (Openbaring 20:11-15), wordt duidelijk dat dit positieve uitspraken zijn. Wanneer de dood als laatste vijand is ontkracht, worden leven en onsterfelijkheid aan het licht gebracht (2 Timoteüs 1:10). En het laatste oordeel is de laatste keer dat er iets rechtgezet moet worden. Daarna is het beter. Ik ben vol vertrouwen omdat achter deze uitspraken het doel verschijnt, dat God op een dag "alles in allen" zal zijn (1 Korinthiërs 15:28).
Mijn begrip van geloof is veranderd
Toen ik de Bijbel onderzocht voor een hel, verdween de hel uit de Bijbel. In plaats daarvan werd het steeds duidelijker dat de doctrine van de hel het beeld van God vervalste en de Bijbelse boodschap vervormde. Gaandeweg werd duidelijk dat, hoewel de Bijbel herhaaldelijk over oordelen spreekt, deze oordelen nooit Gods eigen gerechtigheid tot stand brengen. Gods gerechtigheid werd bereikt aan het kruis. Mijn toestemming hiervoor is niet relevant. Gods doel wordt bereikt door Gods werk, niet door mijn goedkeuring of afkeuring. Ik vatte dus meer vertrouwen toen mijn begrip van geloof een nieuwe richting kreeg. Het is alsof mijn denken opnieuw is gekalibreerd, beter georiënteerd op Christus.
Mijn begrip van geloof is tegenwoordig veel meer ontspannen. Het hangt niet van mij af of God het doel bereikt. Ik kan loslaten en op Hem vertrouwen. Ik ben me ervan bewust dat mijn begrip beperkt is. Maar dat veroorzaakt geen stress meer. Geloof is geen hersenfunctie, maar een richting van het hart. Ik ben niet langer afhankelijk van mijn eigen prestaties, maar zie mezelf als de ontvanger van een geschenk en als iemand, die mag leven van Gods prestaties.
Mijn begrip van geloof is veranderd sinds ik in staat was om de hel als on-Bijbels te herkennen, maar de verzoening van het universum (Kol 1:20) als betuigd in de Bijbel. Daarom heb ik de hoop en zelfs een zekere verwachting dat noch mijn goedkeuring noch iemand anders’ afkeuring het laatste woord heeft. Het gezegde "Eind goed, alles goed" vat goed samen waar we naartoe gaan. Ik vertrouw op God dat het zal zijn zoals Hij heeft gezegd (Mt 27:25). Mijn vertrouwen helpt me om mijn eigen ideeën wat losser te zien, de afhankelijkheid van de "absolute waarheid" is niet langer een gegeven omdat ik alles los kan laten en het vol vertrouwen in Gods handen kan leggen. Ik heb daar ook het idee van God, Jezus, gerechtigheid, verzoening en dergelijke neergezet. Dit zijn geloofsconcepten die gevuld kunnen worden met inhoud, maar waarmee ik niet langer in een constante staat van spanning hoef te verkeren. Of deze wereld slaagt, hangt niet van mij af, maar van God zelf. Daarom kan ik danken, God prijzen en tegelijkertijd, volkomen onvolmaakt, mijn beperkte begrip hebben.
In die zin kan ik moedig voorwaarts struikelen, omdat ik een grote God heb leren kennen. Als ik op een dag niet meer helder kan denken, is dat geen belemmering voor Zijn werk. Als ik heel ketters denk, gaat het niet eens over een alverzoening, maar over de vraag of we God kunnen behoeden voor onze goedbedoelde theologische ideeën en religieuze inspanningen. Of ik het ermee eens ben, in een God geloof of Hem afwijs, of de Bijbel mij vertrouwen in de toekomst schenkt, is geen definitief oordeel. Ik heb die macht niet. Ik kan er echter voor kiezen om mezelf als rijkelijk bedeeld te zien en uit genade te leven. Ik kan zelfs merken dat ik daardoor zowel mijn mens-zijn als mijn christen-zijn vervul. Ik kan hierop reageren met mijn leven.