Waarom is "zekerheid in geloof" belangrijk? Dit is gemakkelijk te begrijpen: er is veel onzekerheid. Onzekerheid motiveert een zoektocht naar veiligheid. Onzekerheid kan om verschillende redenen ontstaan. Het doel van dit artikel is om een dialoog over dit belangrijke onderwerp aan te moedigen.
Er zijn menselijke redenen voor een basisgevoel van onzekerheid. Deze hoeven niets te maken te hebben met geloof en de Bijbel. Maar er zijn ook leerstellige redenen die mensen bang maken, wat tot onzekerheid leidt. De zoektocht naar God en de interesse in de Bijbel kan uiteindelijk ook de zoektocht naar absolute betrouwbaarheid markeren. Dit is legitiem, maar bergt het gevaar in zich dat je jezelf verliest in de vermeende "zekerheid" van bepaalde leringen in plaats van op God te vertrouwen. Achter de vermeende veiligheid gaat een diepe onzekerheid schuil. Dit moet besproken worden, vooral wanneer doctrinaire arrogantie aanhang zoekt.
Je kunt je niet verbergen voor een almachtige God. Denk daar even over na. Het maakt niet uit of je gelooft of niet - het idee van het verschil tussen God en de mens kan neutraal begrepen worden. God en de mens zijn verschillend en God is een referentiepunt buiten iemands eigen waarneming en gevoel. Hij is almachtig, zo luidt het oordeel, en tegelijkertijd is Hij onhoorbaar en onzichtbaar.
Hoe we God zien, of we Hem als zodanig herkennen en de gevoelens die daarbij horen, zitten allemaal tussen onze oren. Daar gaat het niet altijd om vrome ideeën, maar om overleven. Soms gaat het om veiligheid, zekerheid en wat iemand nodig heeft om te leven. Geloof kan dit bemiddelen, maar soms is het alleen maar symptoombestrijding. Dit moet worden verduidelijkt. In de meeste gevallen wijzen mensen er zelf op dat ze fundamenteel geplaagd worden door onzekerheid en dat hun geloof hen daar niet van heeft bevrijd. Zowel de menselijke als theologische aspecten hiervan moeten serieus genomen worden. Soms moet je opzettelijk niet over de Bijbel praten, zodat je geen mislukte levensstrategie herhaalt. Hoe zet je een reset van denken en geïnternaliseerde waarden in gang?
Onzekerheid als menselijke ervaring
Veel mensen ervaren onzekerheid. Degenen die veiligheid ervaren, staan er niet bij stil. Mensen die lijden onder onzekerheid zoeken echter verlichting, namelijk veiligheid. Vergelijk dit met het feit dat een gezond persoon zich niet snel bewust is van zijn gezondheid, maar iemand die ziek wordt onmiddellijk hulp zoekt.
Onzekerheid zit ingebakken in onze wereld. Er is hier geen perfecte ervaring. Misschien is dit ook de reden waarom het volk Israël al vroeg een afwezigheid van ziekte wordt beloofd als gevolg van gehoorzaamheid aan het geloof (Deut. 7:15). Dat is erg aantrekkelijk. Het is een contrast met de huidige perceptie dat ziekte deel uitmaakt van het leven. Wie kan ons mensen uit deze ellende bevrijden?
Merk op dat deze belofte alleen aan Israël was gericht. Ze moesten zich houden aan het verbond dat God met hen had gesloten (Deut. 7:12). Dus allereerst het gehoorzamen van de geboden en het onderhouden van het verbond, daarna de vervulling van de zegeningen. Dat is de context. Wat beloofd wordt, is echter iets dat vaak niet bereikt werd in de gewone ervaring van deze wereld op dat moment. Kunnen we dit misschien ook ontdekken in andere profetische uitspraken?
Volgens de profeten zal er ooit gerechtigheid en vrede heersen. Tegen welke achtergrond hebben zulke woorden betekenis? Verlossing voor Israël was gekoppeld aan gerechtigheid (Jesaja 1:27). Oordeel en gerechtigheid worden beloofd voor een messiaans koninkrijk (Jesaja 9:6). "En een troon zal door gunst gevestigd worden, en daarop zal in de tent van David iemand zitten die in waarheid oordeelt en gerechtigheid zoekt en gerechtigheid kent" (Jesaja 16:5).
Dit is een aanmoediging voor een levenservaring die heel andere dingen heeft gezien. Zou je deze aanmoediging niet willen vasthouden? Dit soort bemoediging is ook te vinden in het Nieuwe Testament:
"En ik hoorde een luide stem uit de hemel zeggen: ‘Zie, de tabernakel van God bij de mensen! En hij zal bij hen wonen, en zij zullen zijn volk zijn, en God zelf zal bij hen zijn, hun God. En Hij zal alle tranen van hun ogen afwissen, en er zal geen dood meer zijn, noch verdriet, noch gehuil, noch pijn, want de vorige dingen zijn voorbijgegaan."
Openb 21:3-4
Wie zekerheid zoekt in het geloof, doet dat om goede redenen. Hij staat echter meestal niet op neutraal terrein, maar heeft het tegenovergestelde ervaren. Daarom zoeken mensen zekerheid in geloof.
Goed nieuws
De Bijbel gaat over de huidige ervaring van mensen in deze wereld en Gods reactie daarop. Het laatste wordt dan goed nieuws of "evangelie" genoemd, omdat het belooft de waargenomen ontbering te verlichten. Als je hierover met mensen praat, wil je weten of het overeenkomt met een psychologische of theologische behoefte. Omdat niet elke tegenslag vroom kan worden overschilderd. Sommige dingen moeten anders benaderd worden. Dat mag. Dit is ook goed nieuws, zij het van een andere soort.
De zoektocht naar veiligheid
Iedereen die als mens onvolmaaktheid, onzekerheid, pijn en dood ervaart, grijpt natuurlijk naar betere dingen. Wat hier aan ervaring ontbreekt, wordt gemakkelijk verwacht en gehoopt in de toekomst.
Dit is belangrijk: Het is onzekerheid die mensen naar zekerheid doet streven. Alleen het onrecht dat we ervaren geeft ons hoop op een tijd van rechtvaardigheid. Op deze manier is de Bijbel ingebed in de huidige ervaring van deze wereld. De Bijbel spreekt dus tegen deze achtergrond van menselijke ervaring en verlangt naar een verlossing van deze ervaring en een verlossing voor een tijd met een beter karakter.
Logisch, nietwaar? Bijbelse profetie kan gezien worden als een reactie op menselijke ervaringen. Mensen ervaren onrecht en ze horen over een rechtvaardige God die op een dag alles recht zal zetten. Het kan ook gezien worden als Gods antwoord op het lijden in de wereld. Dit antwoord van God is niet vandaag, maar in een toekomst die op een steeds gedifferentieerdere en uitgebreidere manier door de Bijbel heen wordt gepresenteerd. Het messiaanse koninkrijk lijkt een belangrijke tussenfase te zijn (Dan 2:44). Een allesomvattend laatste stadium is de uiteindelijke verzoening van het universum met God door het bloed van het kruis (Kol 1:20).
Dat zou zoiets zijn als een kijk op veiligheid. Ik denk dat dat legitiem is en precies wat je in de Bijbel vindt. Maar als je hierachter kijkt en vraagt naar de oorzaken van iemands onzekerheid, kun je verschillende dingen in je overwegingen meenemen:
- Onzeker als mens
Veel mensen zijn onzeker. Ze zijn zich niet bewust van hun waarde, worstelen met hun uiterlijk, hun prestaties, hun ideeën en vragen zich misschien zelfs af of ze als mens wel "genoeg zijn voor God". Deze onzekerheid is een onzekerheid over zichzelf. Dit heeft niets met geloven te maken, maar kan ertoe leiden dat mensen als het ware een "zekerheid in het geloof" zoeken als tegenwicht. Dit brengt me bij de vraag: Wat voor mensbeeld is er nodig in leringen en gemeenschappen zodat mensen genezen kunnen worden door gezondere ideeën die gekenmerkt worden door genade? Staat dit in de Bijbel? - Onveilig door bepaalde leerstellingen
Een uitdrukking als "zekerheid van verlossing" is typerend voor veel vrije kerkgemeenschappen. De uitdrukking gedijt goed bij onzekerheid. Velen zijn diep verontrust door twijfelachtige doctrines (zoals de doctrine van de hel of sommige doctrines van voorbestemming) en ervaren God als onvoorspelbaar en wraakzuchtig. Hoe moet je je dan gedragen? Hoe kunnen we een evenwicht vinden tussen "onzekerheid over verlossing" en "zekerheid over verlossing"? Merk op dat een term als "zekerheid van verlossing" geen onderwerp is in de Bijbel. Het is eerder een fenomeen dat ontstaat na en met het idee van een wraakzuchtige God en doctrines over de hel. Veel mensen zijn verontrust door leringen die nergens in de Bijbel worden genoemd, maar die daar wel staan.
Vragen
Hier zijn een paar vragen om je te helpen je eigen wensen voor veiligheid te vervullen. Het is het beste om deze vragen met anderen te bespreken.
- Hoe voel ik me als persoon? Eerder veilig of eerder onveilig?
- Waar denk je dat je eigen zekerheid of onzekerheid vandaan komt?
- Moet geloof zekerheid bieden? Waarom?
- Heb jij zekerheid in je geloof? Waarom (niet)?
- Hoe herken je zekerheid in geloof?
- Geloof je in de Bijbel omdat die zekerheid biedt? Hoe gebeurt dat?
- Moet de Bijbel zekerheid uitdragen, ook al hebben we nog geen (voldoende) zekerheid?
- Komt veiligheid voort uit het kennen van de Bijbel?
- Maakt een gemeenschap je veilig?
- Versterkt het behoren tot een gemeenschap je relatie met God?
- Komt veiligheid voort uit het erkennen van een leer als "juist"?
- Moet je "correct" geloven? Wat betekent dat en geeft het je zekerheid? Hoe werkt het?
- Ben je veiliger omdat anderen "verkeerd" zijn?
- Heb je vertrouwen in je eigen prestaties? (God houdt van mij vanwege mijn sterke geloof)
Als iets "veilig" is, zul je het herkennen:
- uiterlijke kenmerken,
- interne kenmerken,
- eigen prestaties,
- Aansluiting bij een kerk of iets dergelijks,
- of door afhankelijkheid van God?
De uitdagingen
Hij die gelooft is niet veilig door dat alleen. Veiligheid moet ook geen doel van het geloof zijn. Als je zekerheid nodig hebt, praat je eerst over jezelf. Dat is legitiem. Dan is er nog een heel extreem en speciaal sterrenbeeld. Dit zijn mensen zoals ik die buitengewoon veel tijd en moeite hebben gestoken in het beter begrijpen van de Bijbel. Ze hebben diep in de doctrine en fundamenten gegraven en doen dat uit een diepe innerlijke behoefte. Maar is alles goud wat er blinkt?
Zo’n diepgang in geloofskwesties klinkt geweldig. In zekere zin is dat zo. We moeten hier echter voorzichtig mee zijn: Alles willen weten over de Bijbel, alles willen verklaren, alles willen begrijpen kan alleen maar een uiting van onzekerheid zijn. Het kan een poging zijn om het zelf op te lossen, maar onder een vrome mantel van bijbelse kennis. Dat zou een val zijn. Wie authentiek gelooft, kan zichzelf zulke vragen stellen en meer te weten komen over zijn eigen aannames en behoeften. Uit eigen ervaring kan ik bevestigen dat "veel Bijbel" niet noodzakelijkerwijs "beter" of veiliger is. Het kennen van de Bijbel is geen doel op zich, maar een middel om een doel te bereiken. De Schrift is nuttig, zoals Paulus beschrijft (2 Timoteüs 3:16-17). Hoe kunnen we het doel van de Schrift in deze verzen herkennen?
Bespreek de overwegingen en leer van elkaar wat de uitdagingen zijn met je eigen overtuigingen en waarom veiligheid voor sommige mensen heel belangrijk is. Hoe kunnen we onzekerheid beter tegengaan?